Kohë e vjedhur, konvertuar në pará pa kohë

Ora 7.30 e mëngjesit. Administrata publike paraqitet në kafene në 8.00 dhe në zyrë në 08.30, por unë po shpresoj t’i thyej hundët perceptimit tim të paudhë. Nxitoj sot, kështu që shërbimin që kërkoj do ta marr se s’bën brenda 08.30-ës. Më vonë duhet të çaj trafikun unik të Tiranës për të shkuar në zyrë. Shkurt, jam shpejt!

Pa zbritur mirë në tokë, një djalë 12-13 vjeç, më një kapuç në kokë, me majën e hundës flakë të kuqe e duart thellë në xhepa, qëndron mu përballë:

“Goce, është me lekë ky parkimi”

Kthej kokën andej nga thotë ai. Kam parkuar buzë një kanali gjithë baltë, në mes të autostradës, në të vetmin institucion shtetëror në këto anë, mes xhades dhe murit rrethues të ndërtesës. Përreth asnjë shtëpi. As vija e shenja parkimi jo.

“Me lekë? Më jep faturën?”

“E? S’kam faturë”.

“As unë s’kam kesh. Pranon cek?”

“Si the”?

“Pse s’ke vajtur në shkollë sot”?

“Po ja e kam lënë. Më ka lënë daja të rri këtu, më fitu ndonjë lek”.

“Kështu kë bërë plan t’i fitosh lekët, e? Po vitin tjetër, tjetrin, tjetrin? Lekë për parking fushash do marrësh?”

“..... po jo....ti po deshe, ta bëftë Zoti mbarë.....”

“Do ma bëjë se s’bën! Na lekët” – i zgjas stilolapsin e parë që më zë dora. Edhe ca letra të bardha. “Mbaji shënim sa njerëz do të paguajnë sot. Shkruaj edhe sa lekë do mbash ti e sa do të marrë daja. Sa do harxhosh e as do kursesh. Shkruaj në një faqe edhe se sa mendon ti e do të zgjasë kjo punë dhe cila është dita që ti do të mbaroje shkollën po të mos vije këtu”.

Më shihte i çuditur në nxitimin tim. Edhe po qeshte pak, por lekët që s’i dhashë iu dhimbsën.

Në kat të dytë të ndërtesës që nuk u hap asnjë sekondë para orës 8.00, një punonjës kontrollonte dokumentacionin.

“Ka radhë, ka radhë sot. Po me një kafe shtyhen të gjitha”

“Jo o zotëri. Kur s’i dhashë korosan atij që rri në të ftohtë përjashta, s’po të jap ty kafe këtu në të ngrohtë”.

Pres radhën. Dokumentacioni plotësohet me dorë. Fletët kalojnë nga njëra dorë në tjetrën, nga njëra tryezë në tjetrën. Të gjithë hedhin firma. Të gjithë me ngadalësinë që mundin. Asgjë nuk kompjuterizohet, edhe pse unë dhe gjithë të tjerët aty, do detyrohemi të vimë sërish këtu vitin tjetër. Dhe procedura e shkrimit me dorë do fillojë nga e para....

Bo sa nxitoj!

Pas shumë minutash lufte të heshtur mes qesëndisë dhe vrapit, më përcjellin me një buzëqeshje të mundur:

“Eja në orën katër për ta marrë dokumentin”.

Jashtë më pret cuni me letrat në dorë. Stilolapsi sec po e tërhiqte me sustën e tij. Por i ngriti sytë sa dëgjoi zhurmë makine:

“Bëji llogaritë mirë. Kur të vij pasdite, do krahasojmë fitimin,-i thashë”.

S’do më vijë çudi nëse ai do ketë futur në xhep më shumë se unë. Vetëm për sot!

Unë s’e di mire si jetoj, por dikush e di

Në 12 muajt intensivë që kërkoja një hyrje në Tiranë, makina, këmbët, autobuzët, sekserët, miqtë (të brendshëm e të jashtëm), lajmërimet (në print dhe online) më çuan në çdo cep të kryeqytetit tim të dashur.

Kudo ku shkoja ngecja në trafik; ose në rrugët një kalimëshe me nga dy makina në secilin krah; ose në baltën e ëmbël të Tiranës; ose në pellgjet me ujë; ose parkoja aq larg sa nuk e mbaja mend se ku.

Në të gjitha shtëpitë me qera që ndërrova, parkimi ishte problemi më i madh. Zemërohesha me kë mundja për vendet e zëna prej atyre që ktheheshin më herët se unë nga puna. Më i shkathëti, më i shpejti, por për ta lënë punën herët s’para ia them shumë.

Parkimi, trafiku dhe vonesat e pamëshirshme të tij u bënë aq shqetësuese, sa vendosa ta bëj zemrën gur e të marr vesh se c’zgjidhje ka menduar Bashkia ime për të më lehtësuar ndopak këtë mbingarkesë njerëzore.

Dhe Bashkia më shpalosi mua dhe qytetarëve të tjerë të saj planin rregullues për kryeqytetin.

Në përpjekjen për t’i mbushur mendjen vetes se nuk po ndiqja televizionet qeveritare me shpëlarjet e trurit për kilometrat e rrugëve të shtruara, më ngeli goja hapur tek dëgjoja se Bashkia ime mendon se unë kam jo vetëm parking, por edhe 4.5 m2 gjelbërim si njëri prej frymorëve të qytetit të saj. Mësova se Tirana e 2008-ës ka vetëm 600 mijë banorë, dhe numri është nxjerrë nga listat e votuesve dhe nga regjistrat e zyrave në gjendjet civile.

Pastaj mësova se Bashkia ime ka ndër mend të bëjë tre parqe të mëdha për mua; një në Farkë, një në Paskuqan e një në Sauk. Këtë parkun që kemi nuk e zumë në gojë. As kur u dëgjuan ca gojë të liga për gjoja tharjen e tij, që sipër t’i ndërtojnë ca pallate.

Pastaj Bashkia tha se është shumë e shqetësuar se disa lavaxhinj i kanë prishur bukurinë hyrjes në park nga rruga e Elbasanit dhe se është e padurueshme të dëgjosh motorrat që shëtisin aty bashkë me njerëzit.

Kurse unë thashë se në të vërtetë, më shqetëson pak zhurma e pafund çak e çuk tek ai pallati i ri që sapo ka mbirë pas vilës mbi gardë. Më shqetëson edhe zgjerimi gjithmonë e më i madh i kështjellës me pica të kripura, i parkingut të pangopur që zhvat ajo, i murit rrethues që mbin themele të reja. Po se mos ka faj Bashkia për këto!

Më shqetëson pak edhe prishja e varrit të Konicës apo të vëllezërve Frashëri e më vjen hëm mirë, hëm keq që ato varrezat e ushtarëve amerikanë, gjermanë, grekë, italianë apo kinezë që janë aty, shkëlqejnë nga bardhësia e rikonstruksioni.

Por Bashkia më qetësoi. Më paraqiti planin e saj rregullues, që duhet t’i binden se s’bën ata fshatarët e Farkës. U bënë ata të shesin toka për ndërtim. Na duhet për park Farka, se ndërtimet i bëjmë ne. Edhe lejet i marrim pak më shpejt kështu.

Posi!

Ndërtuesit, inxhinierët, arkitektët e pallateve plot ngjyra, forma e trajta ngrenë zërin në mbështetje të Bashkisë. Bashkia xhan, se duhet të na japë leje ndërtimi. Po për ku më? Ku ka ngelur ai cep ku duhet ndërtuar akoma?

“Jo, ju nuk e njihni Tiranën,-më thotë Bashkia.-Vetëm unë e njoh. Edhe do e zgjeroj hapësirën e gjelbër. Edhe do shtoj edhe ndërtimet në qytet, se ku do i çoj njerëzit?!!! Banorët kërkojnë pallate në qendër”.

Po, po dhe po. Banorët kërkojnë pallate. Ndërtuesit kërkojnë pallate. Edhe Bashkia kërkon pallate. Edhe qeveria po ashtu. Zonat për pallate zvogëlohen, lufta për to zmadhohet, çmimi i dhënies së lejes kripet ku e ku më keq se tek pica dhe banori blen hyrjen cilësore me suva në rënie po aq shtrenjtë sa në Paris.

3000 eurom2 tek ai pallati i çak e çuk-ut tek liqeni. Hyrjet, se dyqanet janë 5-7 mijë për metër. Aty do banojnë elitat; njëlloj si tek kopshti botanik pa bimë e tek ai zoologjiku pa kafshë.

- Po parking, o bashki, do na bësh ndonjë?!

- Do të bëj. Tre kate nën tokë.

- Po rrugë, do hapësh ndonjë lehtësuese?

- Do bëjmë metro, se kështu e ka bota.

- Po ti nën tokë do bësh parkingje. Si do ia bësh për metronë?

- Metronë do ta bëj nën parkingje! Edhe hapësirë të gjelbër mes pallateve do bëj. 40% të sipërfaqes së ndërtimit do ta bëj të gjelbër. Nga 4.5 do ta çoj në 8m2 për frymë gjelbërimin.

Do na thithin bimët. Do kujtojnë se jemi edhe ne pjesë e tyre e fotosintezës.

-Të bëjmë një park pyjor edhe një park sportiv e olimpik në Paskuqan.
-Paskuqani bie në Kukës. Pak në Dibër e pak në Tropojë.
- Po pra, çështje politike është kjo, e dimë ne. Nuk do AI që të bëjmë parqe ne, prandaj s’na e lë Paskuqanin.
-Po Paskuqanin nuk e ke ti Bashki në administrim. As Farkën. Merru me këto pronat e tua ti.
-Jo, dëgjo, ca gjëra nuk i kuptoni ju. Jo! Se ndërtuesit e duan Tiranën. Pallatet tona janë shuam cilësore. Edhe italianët na i kanë zili. Pallati është zhvillim, është emancipim, është qytetërim. Tirana është akoma me densitet të ulët ndërtimi. Do ndërtojmë, do ndërtojmë në çdo centimetër të saj mbi tokë, se parkingjet dhe rrugët do t’i bëjmë nën tokë.
- Po metrat e gjelbra?
-Në Dajt pra. Edhe në Farkë, edhe në Paskuqan. Do ia marrim jabanxhinjve.
-Që t’ua shisni hyrje pallatesh me tre mijë euro m2?
-Jo. Po s’i kuptoni ju. Rrethinat janë në vijën e interesit të përbashkët.
-Kurse qendra është në vijën e interesit tuaj?
-Edhe të miqve të mi ndërtues, që po e zbukurojnë Tiranën kaq shumë. Metropol po e bëjnë.
-Po, po, po. Metropol me paratë e mia, se është rritur pazari mes jush.
-Epo ky është çmimi i një jetë të gjelbër. As New Yorku nuk ka tre parqe. Njw copw Central Park ka. E kam parw me sytw e mi New Yourkun. Njw park. Kurse Tirana do ketë TRE. Po të prishim këtë që kemi një herë, se nuk është më i bukur. Edhe pastaj të presim të na japë leje KRTRSH-ja që t’u marrim tokën fshatarëve të Farkës, Paskuqanit e Saukut, e do t’i kthejmë ato në ca parqe që do t’iu heqin trurin e kokës.
-Të hequr e kemi. S’kam as ku të parkoj, as ku të kaloj, as ku të rri. Ti më thua kam 4.5 metra jeshillëk edhe parking.
-I ke, po nuk i sheh, se s’të lënë paragjykimet.
......
Mbase. Më morën në qafë këto të zeza paragjykime. As katër metrat e mia bashkë më gjysmën nga pas e as parkingun nuk i gjej dot...ashtu si nuk gjej dot energjinë e miliardave gjatë ditës, rrugët e shtruara, investimet, sukseset në luftën kundër korrupsionit, përmirësimin e jetës sime, që qeveria dhe bashkia ime e shohin, kurse unë jo.

As që ma var fare kjo jeta ime. S’m’i raporton hiç përparimet e saj. Po shyqyr që kam qeverinë e bashkinë që më tregojnë sa mirë jetoj, se do kisha ngelur akoma pa shtëpi sot e kësaj dite.

E mora apartamentin në fakt. Edhe po të përdor shkallën e zvogëlimit 1:1000, shoh me sy të lirë hapësirën time prej 4.5 metrash që ndodhet diku në Dajt. Është pak larg nga unë, ama më ka thënë bashkia që e meritoj.

...dhe jetuam të lumtur e të gëzuar përgjithmonë.

Nata e bardhë e lirisë

Gërmova shumë në garderobën time. Mezi e gjeta një bluzë të bardhë. Ngjyrë qumështi në fakt, por nuk po zihem për ngjyrat këtë radhë. Ishte edhe e ngrohtë. Nuk e di pse e kisha harruar fare butësinë dhe bardhësinë e saj. E vesha gjithë qejf. Nuk do ta prishja kërkesën e Bashkisë. Nata e bardhë kërkonte veshje të bardha.

Iu vura edhe kërkimit të palltos. Që pas kthimit në baltën të ëmbël si mjalta në Shqipëri, nuk e kisha përdorur pallton time të ngrohtë e të bardhë bashkë.
Nata po bëhej ditë, kështu që pas tre minutash kërkimi nëpër rafte, hoqa dorë. Vesha një pothuajse të bardhë nga nuancat e ngjyrë-vjollcës.

Ora 23.00. Trafiku fillonte që jashtë unazës. Telefonat e miqve tanë ishin të gjithë të fikur. Milleniumi po shfaq 007-ën. Unë e kam shtyrë parjen e tij deri sa 007 të jetë femër.

Në bulevard nuk kaloje dot nga njerëzit. Ishte si 14 shkurti, por natën. Dorë për dorë, krah për krah, të gjithë dyndeshin lart e poshtë “Dëshmorëve të Kombit”, për të cilin nuk kishte asnjë flamur. Jo, kishte një. E nxora unë nga çanta, siç kisha bërë ditën e pavarësisë tek “Karameli’. Ishte i vetmi lokal tërësisht kuqezi, edhe pse muzika nuk ishte tamam ajo që do të kishte zgjedhur Ismail Beu.

Sërish në natën e bardhë. Mbi njërën nga urat e Lanës kishin ndezur një zjarr që më tundoi t’i hidhja brenda ca gështenja. Aq të mirë e kishte prushin. Flakë hiç.

M’u kujtuan zjarret partizane që ndiznim në 29 Nëntorëve tek kodrat mbi shtëpi. Sot vetëm flakët e gushtit i konkurrojnë.

Nata e bardhë vazhdonte mbi kryeqytet. 007-a mbaroi. Mendova ta sfidoj frikën aventureske në katër pjesë e t’i hipja një tip imitimi të trenit të vdekjes, që e kishin vënë përpara Universitetit Qendror. Asnjë s’iu përgjigj entuziazmit tim. Siguria me të cilin ishin ngulur ato lojëra në Tiranë mund të rezultonin vërtet në tren të vdekjes. Por deri tani, me c’kam parë në lajme, asnjë nuk vdiq dje.

Të lodhur nga karaokja e një nate më parë ku i kënduam Shqipërisë sa na u ngjir zëri, vendosëm që natën e bardhë ta linim të kalonte disi më qetë. Prandaj iu drejtuam kohë-takimit tonë klasik.

Tek njëri nga baret, radha për t’u ulur e kalonte kërshërinë time. Tek tjetri po ashtu. Ora pas 12-ës. Por shqiptarët po e zbardhnin ditën e çlirimit. Në pritje të vendeve bosh ulem në një tavolinë që sapo u lirua. Kamerieri vjen të shprehë mos-aprovimin e tij, “se do vijnë të tjerë njerëz të ulen”.

Në fakt ne po kërkonim në pije të ngrohtë dhe ishim veshur me bluza e pallto. Jo shumë njëlloj me c’kishte e ç’pihej vërdallë, por si për natë të bardhë, s’ishim edhe aq keq.

Çajin tonë të mesnatës e të çlirimit të Shqipërisë e pimë në holl. Nuk ishte ajër i mbytur dhe nuk pinte njeri cigare. Duhani vret!

Kur gjumi na erdhi mbi qepalla e kur u bindëm se e bëmë pjesën tonë të respektit në kujtim të partizanëve tanë trima, thamë “natën e mirë” dhe u larguam të lumtur që kontribuuam në veçantinë magjike të natës së bardhë, shpikur, mirëmbajtur dhe organizuar me shumë kujdes nga Bashkia jonë.

Ecëm përgjatë bulevardit plot njerëz, zhurmë e rrëmujë e pa asnjë flamur të vetëm. Shihja vetëm atë copëzën e vogël flaumri kuqezi që e pata blerë vite më parë, larg, që ishte rrudhosur të mbrëmshmen, teksa na udhëhiqte në karaoken e pavarësisë, kur kërcenim “Se thelo-n”

Por nuk rri dot pa ndjere

Vlora ne feste.

Ballkoni i flamurit te pavaresise sot

Emocionet bardhe e zi

U kry Ise, u kry...

I kendojme flamurit sic dime vete

Politika – Dramë me sa akte të dëshironi

"Per pak thashe se ku me kishte humbur Konica...ma kujtoi nje postim ne det.
Ja si mendoja..."

“Ironia e hidhur e deshirës për pushtet”e quante Faik Konica krijimin e disa partive në vitet ’30-të në Shqipëri. Nënqeshte në radhët e tij gjithë sarkazëm jo vetëm për programet e munguara, por edhe për emrat e ashtuquajtura “tërheqës” dhe “modernë” të partive shqiptare. Konica kishte vënë poshtë tehut të mprehtë të penës së tij partinë ‘radikale’ dhe atë të ‘demokracisë sociale’.

Gjithmonë jemi duke folor për bashkëkohësit që qesëndiste publicisti i madh. Po nëse ai do të ishte gjallë sot?

Do të kishte më tepër se ironi dhe të qeshur me zë të lartë që do t’i lëndonte shpirtin politik kur të dëgjonte për cuditë e tipit ‘vij-s’vij në zgjedhje’ dhe’ndryshoje-mos e ndrysho kodin’ (sikur Shqipëria të mos kishte asnjë lloj halli tjetër).

Do të ndihej therëse britma sarkastike e Konicës nëse i binte në dorë lista e Partive që kanë vrapuar në dyert e KQZ-së për të mos e lënë veten jashtë zgjedhjeve. Kush janë këto parti, që Konicës do t’i kishin hapur punë në zbërthimin e emrit dhe shpërfytytrimit të propagandës së tyre? C’farë ironie kur t’ju tregonte fare pa dorashka se emri që kanë zgjedhur nuk ka hic të bëjë me doktrinën dhe programin që pretendojnë se mund të kenë.

Listë e cuditshme, në të cilën duhet të gërmojnë votuesit shqiptarë kurdo që do të bëhen zgjedhjet: Partia Konservatore, Partia e emigracionit, Forca Albania, Lëvizja Punëtore, Demokracia e re Europiane (!!!), Lëvizja për të Drejtat dhe Liritë e Njeriut, Partia Komunsite shqiptare Numër 2, ajo e 8 Nëntorit, Partia e Reformave Demokratike, Partia social-kristiane, Partia e cështjeve shqiptare, Ardhmëria Shqiptare, Partia Mendimi i djathtë Liberal, Partia Rruga e Vertetë Shqiptare, Partia e të drejtave të mohuara, Partia e biznesit shqiptar.....!!!!....

Duket sikur gjithkush në Shqipëri qenka futur në garë të formojë një parti, të zotërojë një OJF ose të ngrejë një pallat. Seriozisht ta kenë të gjithë këta njerëz që kanë krijuar partitë e sipërpërmendura?!

Partia Demokratike Pezë-Gjirokastër e Shqipërisë? C’farë është kjo? C’pritet të nënkuptojmë prej këtij emërtimi? Mirë pra! Në sulm të gjithë ata që nuk janë as nga Peza, as nga Gjirokastra. Ose futeni emrin tek “Partia e të drejtave të mohurara”, ose vraponi se ka akoma vende për tër të regjistuar të tjera parti në gjykatë.

Po kjo tjetra: Partia e ‘Aleanca Maqedonase për Integrimin Europian’!!!

Këto duken të gjitha si thirrje të dëshpëruara projektesh në kërkim donatorësh. Dhe meqë jemi këtu, nga vijnë fondet për të financuar këo ekzistenca që e quajnë veten Parti? Sa interesante do të ishte të shihje listat e stafeve të secilës, që së bashku me atë të mbështetësve, njerëzve që kanë dijeni për ekzistencën e saj dhe atyre që shqyejnë sytë për të, mund të përmblidhte lehtë në: kryetarin, bashkëshortin/en, (nëse nuk ka krijuar ende partinë e vet), dhe maksimumi mund te shtohen edhe fëmijët dhe ndonjë komshi kureshtar.

Përndryshe, sinqerisht i dashur Konicë, as ne që kemi luksin e madh ta jetojmë këtë bum partiak 80 vjet pas teje, nuk jemi në gjendje të përcaktojmë se c’duan të thonë partitë e emrat e tyre, e as përse mund të na hyjnë në punë të gjitha këto. Shanset e mira janë që as vetë ata që i kanë krijuar nuk duket të kenë ndonjë ide. Nuk është cudi madje që ata të harrojnë krejt se paskan edhe një Parti në zotërim (përvec pronave të tjera), dhe kujtohen për të ditën, datën apo muajin e zgjedhjeve.

Lum shqiptarët, çfarë alternativash kanë!

E c’duhen dritat, reformat, investimet, kur kemi politikën? Të ndriturën politikë dhe vendimmarrësit e saj, që të vetmin vendim që marrin, është; ‘Ose të ngrejmë një parti, ose të braktisim atë në të cilën jemi’. Gjithmonë nën luftën e paskrupullt për pushtet. E trishtueshme të kuptosh se zhurma dhe pakënaqësitë e mëdha për zgjedhjet vijnë nga opozita (thjesht sepse nuk plotësohen tekat e saj të parashtruara),dhe nuk i vë në pikëpyetje shoqëria, votuesit që kanë ngelur në errësirë të plotë mendore tani, po njëlloj si atëherë kur thërriste Konica. Dhe kjo është errësirë moderne, tamam ashtu sic i ka hije të regjistruarave dhe të të paregjistruarave parti që nuk kanë as plan strategjik per promovimin dhe jetëgjatësinë e tyre, jo më të ofrojnë alternativa zgjidhjeje për krizat mizore që therin zgjedhje pas zgjedhjesh Shqipërinë.

Ah Konicë, Konicë. Atëherë, si tani, radikalizmi dhe demokracia në Shqipëri përdoren në vend të jashtëderdhjes prej të babëziturve dhe të pangopurve themeltarë, që ia kanë nxjerrë themelin me kohë shpresës për një Shqipëri ndryshe....madje që atëherë kur klithje edhe ti. Jehonës së saj, i është shtuar edhe ajo e të gjithë shqiptarëve të sotëm, që ndjekin tragji-komedinë e datave, kodeve, numrave, dielmave, kapricove dhe emrave të cuditshëm. Mendësia moderne politike, mbush kështu 80 vjet zhgënjim konstant në pritjen për ndryshim.

Rrofte kodi i ri elektoral!!!

Ftohtësia ime e ëmbël në Vlorë

Mëngjesi u gdhi i ftohtë, por me diell. I kthjellët, rrezellitës e përkëdhelës. Në Tiranë mund ta zgjas gjumin e mëngjesit në fundjavë, këtu jo.

Entuziazmit të zgjimit tim iu bashkua përshëndetja e ngrohtë familjare, krahët e sime mëje dhe buzëqeshja e pashterur e tim eti. Gjithçka është e afërt dhe e ngrohtë, edhe pse temperatura jashtë është më e ulëta për këtë dimër të vonë.

Në dritaren mbi tryezën ku del avulli i qumështit, vezëve të ziera, kafes së sapo bërë dhe kuleçëve të përgatitur, duket sikur po na vëzhgon qesëndishëm mali i Lungarës.
Limonit nuk i është rritur akoma dega që im atë i shkurtoi vitin e kaluar, sepse na pengonte pamjen e maleve që ulen këmbëkryq mbi gjirin e Vlorës.

Unë qesh. Rrufis kafe e qumësht bashkë. Dhe kam ngrohtë.

As në ballkon nuk i ndjej kapriçot e temperaturës. Dimri është me vonesë këtë vit; prandaj ullinjtë akoma nuk e kanë marrë ngjyrën e zezë që na ka rrëmbyer përherë festat e Nëntorit. Por këtë vit, gjithë kodrat janë mbuluar me ullinj që rëndojnë nga prodhimi. Më pëlqeu ta shijoj mendimin se do të kem vaj të vërtetë ulliri këtë dimër.

Portokallet gjithashtu zverdhonin të tëra. Tundimit për t’i këputur direkt nga pema m’u përgjigj një thartim i fytyrës prej lëngut akoma të pabërë. Por shumë të shijshëm.

Mandarinat i shihja njëlloj, sa në pemë, aq edhe të peshuara e futura në qese buzë rrugës kryesore. Unë s’e heq dot vesin e të këputurit direkt nga pema. E në kundërshtim me vegjëlinë time, ime më jo vetëm që nuk më thërret, por vjen të më ndihmojë t’i këpusim mandarinat bashkë.

Pastaj dal lagjes sime të fëmijërisë. E tëra kundërmon nga agrumet. Njerëzit i përgjigjen këndshëm mirëmëngjesit tim dhe më ftojnë në bisedat e tyre të gjalla e pa ngarkesë. Të gjithë më ofrojnë dicka për të pirë apo agrume të sapo-bëra.

Deti ka marrë një blu në gri të qetë. Eshtë kristal i pastër dhe shumë miqësor, edhe pse dimër. Mbi të, majën e gadishullit e ka zbardhur bora e parë. Kurse në Llogora, ajo tashmë ka zenë vend mirë. Pishat nuk duken e në rrugë duhet të ecësh me zënxhirë.

Kthehem sërish në tryezën time familjare. Në guzhinë vjen era e byrekut, mishit të pjekur, portokalleve dhe bisedës së ngrohtë. I bashkohem shakave dhe të qeshurave me gjithë shpirt.

Strehëza ime në Vlorë më kthen gjithmonë në fëmijë. Të lumtur, aktive dhe të aftë për ta shijuar diellin e saj, edhe kur është i ftohtë.
Rrezet e tij po fshiheshin pas gadishullit të patrazuar. Fundjava tjetër vjen për katër ditë

Deformimi i librit

"Darka e gabuar" e Kadaresë dhe "Guximi i Obamës për të shpresuar" ishin dy librat më të shitur në panairin e librit që u mbyll këtë javë në Tiranë. Pra, shqiptarët zgjodhën të vazhdojnë ta ndjekin krijimtarinë e Kadaresë dhe u treguan kuriozë për të njohur guximin e presidentit të sapo-zgjedhur amerikan. Shumë mirë. Zgjedhje interesante dhe reflektuese të së tashmes.

Por, në morinë e lajmeve, kronikave, shkrimeve e reportazheve për panairin, mes të gjithë lumit të njerëzve që kundronte më shumë se blente në tre katet e ekspozimit të librave, më tërhoqi lista e librave që blenë gjatë panairit disa nga politikanët shqiptarë. Ideja shumë tërheqëse; kurioziteti im po ashtu. Vura re se presidenti e kishte marrë me vete Kadarenë dhe akuzat e Shmid-it për Skënderbeun. Me Kadarenë në dorë ishin larguar prej panairit edhe Bujar Leskaj, Anastas Angjeli, Ylli Pango, Namik Dokle, Enkelej Alibeaj etj. Por, vura re me po aq kërshëri se në duart e politikanëve kishin përfunduar edhe tituj të Drajzerit apo edhe të Kate Moss-it. Kishin blerë libra shqiptarë për Enver Hoxhën, kujtime të njëri-tjetrit për 97-ën apo edhe libra me tregime e novela nga autorë të vonë shqiptarë.

Por, shumë pak më zuri syri të kishin blerë tituj që iu afroheshin fushës së tyre. I vetmi koleksion që i ngjante personazhit që e kishte blerë, ishte ai i Paskal Milos: “Diktatorët e Ballkanit”, “Shqiptarët”, “Shqipëria”, K.Kohl; “Bazat e marrëdhënieve ndërkombëtare”, “Politika ndërmjet kombeve”, “Himara”, “Dhërmiu”, “Qëndresë dhe bashkëpunim në Shqipëri 1939-1944” etj. Gjithë të tjerët ishin fokusuar tek mbizotërimi dhe orientimi aktual i tregut.

Por, përpos kërshërisë dhe zhgënjimit përse politikanët tanë nuk lexojnë më shumë për politikën, më vrau edhe moria e titujve të shtypur keq e të shpërdoruar në ribotim. Duke u munduar t'i përgjigjen tregut të lexuesve të paktë të librit, shumica dërrmuese e shtëpive botuese i kanë nxjerrë librat me kopertina të mjera, plot ngjyra e pa asnjë fantazi, finesë apo domethënie për përmbajtjen e tyre. Respekti ndaj autorëve gjithashtu dukej i përdhosur. Ndaj lexuesve nuk dukej të kishte ndonjë përkushtim, përveç atij të futjes së shijeve të të gjithëve në të njëjtin thes, teksa kopertinat ishin shëmtuar të gjitha në të njëjtën formë.

Libri i Obamës që aq shumë u tërhoq, as që i ngjante në shkëlqim origjinalit punuar me finesë. "Amerikani Toni Blair" po ashtu dukej sikur ishte lyer me llak në kopertinën shqip. "Më keq se Wotergate" ishte ku e ku më dobët se ngjyrat, madhësia, formati dhe cilësia e përdorur në origjinal. Akoma më shumë vuanin imazhet ribotimet e klasikëve. "Ana Karenina" i ngjante një libri ngjyrosës për fëmijë; "Saga e Forsajeve" ka një tablo të importuar keq; veprat e Shekspirit të japin përshtypjen e një varfanjaku në kërkim të famës; portreti i Dorian Greyt shitej në disa variante amatoreske; Zola dukej sikur i drejtohej 10 vjeçarëve e Mopasani si shtojcë revistash pornografike.

Libri nuk gjykohet nga kopertina! Shumë mirë. Po atëherë përse t'ua deformosh atë? Jo të gjithë librat do të tërhiqen nga lexuesit e Danielle Still apo Nikolas Sparks. Atëherë çfarë bën një çift bullgar në kopertinën e Remarkut? Cilët lexues do tërheqë një femër me kapele diplome në kokë në "Shtjellimin e politikave të sotme magjistrative"?

Mania e të gjithë librave ishte të tërhiqnin me foto dhe ngjyrat e forta të kopertinës. Prandaj e pashë më të arsyeshme të paguaja çmimet e kripura shqiptare në këndin e librave në gjuhë të huaj. Të paktën kopertina e tyre nuk më shqetëson. As gjuha e përdorur aty.

Në kapërcimin e dy shokimeve të para ( tendecave lexuese të politikanëve dhe morisë së ngjyrave të forta në kopertinat e botimeve në shqip), përfundova në grackën e leximit të shqipes së cunguar, të paredaktuar dhe të pa-këndshme që kanë shumica e këtyre librave. Nuk e zbulova në panair. U bënë shumë vite tashmë që botimet vuajnë nga cilësia në përkthim. Fjali pa kuptim. Fjalë të lëna për gjysmë. Fjalë të përsëritura. Mungesë njëtrajtshmërie dhe mungesë tërësore përshtatjeje. Tek lexoja përkthimet e reja të Remarkut, iu futa kërkimit për të gjetur versionet e vjetra të Shvarcit. Shqipja më rrëmben më shpejt nga c'mund ta ndjek. E krahasoj me përkthimin e ri, shqipen as që di ta ndjek dot.

Më keq paraqitet gjendja tek librat filozofikë. Kanti më doli i cunguar e Nicja pa lidhje. Jungu pa kuptim e Frojdi pa asnjë sens. Përse? Sepse përkthimi nuk bëhet vetëm nga përkthyes. Bëhet edhe nga të afërm e miq në nevojë për para. Por, para' për redaktorë nuk ka. As për korrektorë jo. Atëherë të nxjerrim xhevahire të tilla në treg. Dhe shijet e lexuesit supozohen të jenë të gjitha ato të tipit "bestseller" apo reflekuese të komercializmit njëlloj si në muzikë.

Panairi në pallatin e kongreseve m'u duk tamam si BBF-ja në shkronja.

Nëse shtëpitë botuese synojnë të kthejnë lexuesin shqiptar tek libri, strategjia e zgjedhur për të deformuar kopertinat nuk duket të jetë ajo më e drejta. Mbase drejtësia është term që nuk i shkon idesë së tyre të biznesit, por mbrojtjes së vlerës së librit po.

E nëse ne shpresojmë se politikanët shqiptarë do të lexojnë “Korrupsionin dhe Demokracinë”, “Financimin e partive politike dhe të fushave zgjedhore“;“Formësimin dhe identitetin e kombeve”; “ Funksionimin e demokracisë në shekullin e XXI” apo të tjerë tituj të tillë në vend të aventurave e librave rozë, atëherë po shpresojmë në vendin e gabuar.

Do të doja shumë të thoja “panairi i librit ishte një sukses”, por për hir të dhunimit që po i bëhet vlerës së librit apo cilësisë së përkthimit të tij për shkak të marketingut, nuk mundem ta njëjtësoj dot suksesin e shitjeve me rritjen e vërtetë të interesit ndaj librit në Shqipëri.

Shpresa ngelet që botimet jo vetëm të shtohen, por edhe të rriten cilësisht në Shqipëri.

Po kjo ngelet për t’u parë!

Perralla nga e tashmja

Zhvillim i dukshëm ekonomik; tërheqje të investitorëve të huaj; rritje të GDP-së me të paktën 6% këtë vit, që është një ndër më të lartët në Europën Lindore; reforme e plote ne arsim; rruge te shtruara kryq e terthor; nivel jetese i mahnitshem...

Me fjali të tilla na vritet gjithmonë e më shumë veshi, sa më shumë që afron periudha fatlume ku nuk do flitet për gjë tjetër veçse për zgjedhje.

Në arenën që këtë radhë është arkitektuar me kontributin e hapur e të mbyllur opozitar, qeveria e sotme mund të ngrejë me të drejtë pretendime për disa arritje që jo vetëm janë të matshme, por edhe të prekshme. Për shembull, nga një vend me të ardhura të ulëta, tashmë Banka Botërore na klasifikon tek vendet me të ardhura mesatare. I njëjti institucion u tregua zemërgjerë kur në fillim të Shtatorit e renditi Shqipërinë në 10 vendet e para që krijojnë lehtësira për legjislacionin dhe funksionimin e biznesit. (jo se BB ka ndonje interes per te ndenjur ne Shqiper, jo!)

Qeveria ka arsye të mburret sepse me rezultate të dukshme ose sekrete, reale apo fiktive, të verifikueshme apo jo, politikat e saj kanë luftuar korrupsionin, kanë ulur taksat, ka "zvogëluar" administraten qeverisëse, (dhe ashtu siç pohon edhe Banka Botërore), janë miratuar një sërë ligjesh dhe aktesh që favorizojnë biznesin.

Për fatin e kësaj qeverie, rastisi në periudhën e saj që Shqipëria të marrë ftesën për në NATO (pavarësisht i kujt është interesi apo merita) dhe pozitarëve të sotëm ju pëlqen të thonë se vitin tjetër Shqipëria do të aplikojë edhe për anëtarësim të plotë në BE.

Nga ana tjetër, ekonomia po ecën me hapa sa të mëdhenj, aq edhe të padukshëm për syrin e lirë. Për 125 milionë euro, naftë-nxjerrësi Armo ndërroi përveç gërmave, edhe pronarët, duke u kthyer në AMRA-n amerikano-zvicerane. Albtelekomi po ashtu ndërroi kombësi dhe KESH-i është në fushën e pingpongut.

Ndërtimi ka shpërthyer në të gjithë krahët; sasi, mungesë cilësie, çmime dhe anarshi. Por, sado i keq dhe i shëmtuar, ndërtimi ngelet pika kyçe e zhvillimit të sotëm ekonomik; dhe nëse bumi i ndërtimeve ndërpritet, qeveria do ta gjejë veten duke pluskuar në përrua të thatë.

Për të njëjtin ndërtim, në mënyrë shumë paradoksale kryetari i bashkisë ku pallatet ngjyra ngjyra-ngjyra i zënë frymën njëri tjetrit, ankohet për anarshinë dhe uzurpimin e zonave periferike. Zhvillimi këtu është sa i paqartë, as edhe i pa-matshëm.

Një tjetër investim kolosal ka zënë jo pak vend në zhvillimet politike dhe ekonomike dy vitet e fundit; bëhet fjalë për 600 milionë eurot dhe më pak se 200 kilometrat rrugë që do ta lidhin Shqipërinë me Kosovën e do bëjnë namin në bujqësi, turizëm e në promovimin e veriut të lënë pas dore. Kështu thonë pozitarët; kurse opozitarët e dialogut thonë se nga 600, milionët e eurove do të shtohen me ndonjë njësh përpara e askush nuk ka për të dhënë llogari.

Për të shuar kuriozitetin opozitar, qeveritarët bëjnë be se investitorët e huaj po tregojnë interes. Italianët e Enel-it kanë rënë në dashuri me hapësirat e Karaburunit dhe mendojnë se gadishulli është mrekullia vetë për ndërtimin e qendrave të tyre elektrike, bërthamore apo edhe thjesht gadishullore, në kuadër të fqinjësisë së mirë. Kjo behet pikerisht kur shoqatat mjedisore ne Shqiperi duan ta shpallin zonen e Karaburunit "Park ujor kombetar".

Austriakët e EVN-së paskan ndër mend të ndërtojnë hidrocentrale. Pas grekëve, tani paskemi edhe miq nga Spanja që janë të interesuar për të ndërtuar fabrika çimentoje (pse jo. Ndotja s’është në asnjë listë në Shqipëri). Së fundmi, edhe nga skaji perëndimor i kontinentit paskan shfaqur interes ishullorët britanikë për të bërë porte në një vend për të cilin akoma nuk kanë përcaktuar qartësisht ndonjë politikë.

Po Shqipëria ka edhe pretendime për t’u futur në bursë, edhe pse çdo zhvillim në Amerikë ndihet më parë në xhepin shqiptar sesa në atë të amerikanëve vetë. Pavarësisht luhatjeve në çmimin e naftës në botë, në Shqipëri ajo i qëndron besnike vetëm rritjes. Shtetit i pëlqejnë makinat dhe nafta po ashtu, prandaj, arsye për ankesa nuk ka!

Mbase duhen edhe 10 vjet të tjerë që Shqipëria të hyjë në grupin e vendeve demokratike. Po ne s’kemi lënë më konventë pa nënshkruar. (Bashkë me Moldavinë).
Ama standardet i shohim akoma me dylbi, edhe pse i dimë se ku janë.

Në rrugën tonë të suksesshme për në BE dhe për në zgjedhjet e 2009-ës, udhëhiqemi nga një sistem gjyqësor që akoma nuk është eficent; nga mungesa e kulturës demokratike, çalimi në shtetin e së drejtës, krimi i organizuar (më tepër bindje e BE-së) dhe sfida e çartur e korrupsionit. Po ashtu Shqipëria është pre e shumë titujve të çuditshëm pronësi, e injorimit të kulturës plehërore dhe pasigurisë për energjinë (vitin e kaluar importet varionin nga 8-12 milionë kilovatë orë në ditë).

Turizmi mbetet kryefjala e të vërtetës dhe e abuzimeve me shifrat. Saktë dimë vetëm që kemi 362 km vijë bregdetare dhe pjesa më e madhe e saj është e pashfrytëzuar. Por ndërprerjet e energjisë, lulëzimi pa fre i plehrave dhe infrastruktura e vështirë rrugore, deri tani e kanë frenuar ritmin e zhvillimit të pretenduar disa vite me parë.

Ministri ynë i turizmit, bashkë me 10 vulat e pasaportës sime këtë verë, ka numëruar 2 milionë e 10 turistë që kanë vizituar Shqipërinë. Shifrat ndryshojnë sipas rastit të prononcimit, por vulat e të gjitha pikave kufitare janë hedhur në regjistrin fat-madh të Ministrisë së Turizmit

Deficiti tregtar i lartë, prurjet e emigrantëve në rënie, prodhim vendas s’ka (të dukshëm), ndërtimi është pa baza... pra rritja ekonomike është fiktive?

Shumë shifra e të dhëna nuk janë fort të besueshme, prandaj entuziazmi i qeverisë ndesh reflektimin e kësaj mungese të besueshmërisë kur mundohet të shesë ndonjë sapun për gjysmë kile djathë.

Por duhet pritur edhe ca kohë, deri sa të vijë rasti për të pritur edhe katër vjet të tjerë.

Grevë, patate dhe sherr vegjëlish

Greva e urisë apo patatet e Kukësit? Mirë do ishte ta quaja dilemë komike, por nuk është ashtu. Shtysa erdhi nga bisedat e bëra mes kolegësh e vëzhguesish të hollë të cdo minuti e ngjarjeje që ndodh në Shqipëri. Disa deputetë janë mbyllur në zyrat e kuvendit, kurse disa media janë më shumë të shqetësura në krye të tyre për problemin që hasin patatet e qytetit verior (jo te Hasit vetë) në tregun e c’ekulibruar. A ka ndonjë pikë ekuilibri tjetërkund në ngjarjet e ditës që na tërhoqi vëmendjen cartja a patateve?

Por as me grevën vetë nuk mund të mburret hapja e një edicioni apo një gazete. LSI ka shumë të drejtë të mos lëshojë pe në luftën e saj për të mos humbur komisionerin, pra për të mos humbur votat. Po ashtu ka të drejtë të kërkojë me ngulm vendet që i takojnë në parlament, përderisa është e aftë të tërheqë drejt vetes një sërë votuesish të lëkundur, të zhgënjyer e të paduruar, që nuk kanë c’ti shtrydhin më shpresave tek PD-ja apo tek PS-ja.

Po pse me grevë?
Kjo pyetje është bërë shpesh. Edhe vërejtja ndaj mos-ezaurimit të mundësive të tjera të negocimit po ashtu. Mund të bëhej një paralelizëm interesant në kërë rast me shqyrtimin e cështjeve që marrin komitetet e konventave për të drejtat e njeriut në OKB. Para se një cështje të shkojë atje, duhet që ajo t’i ketë kaluar më parë të gjitha shkallët e gjyqësorit në vendin e paditur. Por, në raste të vecanta, këto komitete bëjnë një sy qorr e një vesh shurdh, sepse marrin parasysh eksperienca të mëparshme nga vende të caktuara, ku ezaurimi i shkallëve të drejtësisë vendase nuk do të kishte qenë efektiv edhe po të ishte provuar, prandaj ata e pranojnë cështjen për shqyrtim, megjithëse me shkelje që në dorëzimin e saj.

Rasti i grevës së urisë që po bëjnë deputetët e partive të vogla të krahut të majtë nuk është aspak rast i ndryshëm. Ilir Meta dhe ndjekësit e tij vendosën të shkojnë drejt e tek hapi i fundit i këmbënguljes për të ndryshuar situatën e refromës zgjedhore, që i lë ata pa asnjë zgjidhje. Sigurisht që duhet ta bënte një hap të tillë dhe as nuk do t’i mbushej mendja njeriu që Ilir Meta do të hiqte dorë kaq shpejt nga meritat e forcës së tij politike, po përse grevë?

Po në Shqipëri dialogu është fjalë e huaj. Mirëkuptimi ka tjetër kuptim nga ai që njohim të gjithë ne (prapskenë e ka psudonimin). Toleranca ndaj pushtetit është po ashtu mish i pangrënshëm në politikën tonë. C’ngelet atëherë? Ngelet kjo forma e pezullimit të të ngrënit, ngujuar në sallën ku merren të gjitha vendimet.

Me përpjekjet e pareshtura të LSI-së për të mos i lënë ndryshimet të ndodhin poshtë tavolinave jam dakord; me zgjedhjen e tij për t’i shtuar imazhit një grevë urie që nuk duket se i shkon fort per shtat personalitetit të tij, nuk jam e sigurtë.

Po mendoja Prodin në grevë, apo David Cameroonin, apo Royalin, apo McCainin. Po fundja as me Sekerinsken nuk më ecën imagjinata e grevistit, as me Yanevin, madje as me Haradinajn jo.

Forma, përmbajtja, përmbajtja, forma. Fajin e ka kryetarja e kuvendit që bën show në parlament. E ka kryetari i qeverisë që shëtit me një Shqipëri të ndryshuar pas shpine, ku duken ca pemë të prera në sfondin e tij të gjelbër para-elektoral. Fajin e ka kryetari i opozitës, i bashkisë, i këshillit drejtues, i hallexhinjve të pashpresë, i dogmave prej puple. Fajin e kam unë, që votoj për këta sundues manipulatorë. Fajin e ke ti, që nuk voton fare. Fajin e kemi të gjithë, që na ka zënë gjumi duke pritur se mos gjërat ndryshojnë vetë. Por edhe po ndryshuan negativisht, sërish i pranojmë, përderisa nuk jemi lodhur për t’i ndryshuar.

Faj nuk ka askush. Ka vetem Ilir Meta dhe dyzina e miqve të tij të partive të vogla, që i hoqën stomakut të drejtën e ushtrimit të funskionit të tij fisnik këto tre ditë.

Nga qindra greva urie që ka pasur në Shqipëri, a është pasyqruar fundi i ndonjërës në media? Ja të shohim c’do ndodhë me këtë.

Por, përpos të tjerave, komisioneri duhet të kthehet atje ku ishte; sepse pastaj vota ime, së bashku me tënde, edhe tënden, edhe të të tërëve bashkë, shkon për llogari të atyre që iu pëlqen shëtitja nëpër Shqipëri. Po unë nuk dua më të qeverisem nga njerëz që përpiqen kaq hapur të vjedhin ligjërisht mendimin tim elektoral.

Pse s’ka një formë tjetër kjo greva? Ose të kishte formë tjetër rrjedha e mendimeve të dy kryetarëve ‘armiq”. Mbase atëherë do të kishin përfunduar vetë ata në grevë, duke thënë “nuk jemi dakord me pretendimiet e shokut Ilir. Do rrimë edhe ne në grevë deri sa të heqë dorë ai”.

Sa shpejt erdhi kjo kriza në Shqipëri. Edhe e fillloi rrugën direkt nga shtresat e larta.

Komisionerin, PD, PS, komisionerin. E jo patate Kukësi në krye të lajmeve. Sigurisht që e përditshmja është e rëndësishme për shikuesin dhe politika është bajatisur më shumë nga c’mund të mbajë. Po patatet nuk kanë nevojë për komision.
Greva nuk është e bukur, por ngelet lajmi kryesor. Patatet po i nisim për në kuvend nëse nuk ka treg shitje tjetërkund.

Sa kot!

Si ne titull!